Borsalar Denetleniyor Mu?

Borsa, yapılan işlemler göz önüne alındığında alıcı ve satıcı miktarının en fazla olduğu, bu piyasa aktörleri arasındaki etkileşimin görece çok daha fazla yaşandığı bir piyasadır. Yatırımcıların, ihtiyaçları doğrultusunda arz yapan firmalarla bir araya gelmesini sağlar. Bu şekilde oluşturulmuş bir ortamda hem firmalar ile yatırımcıların ilişkileri hem de yatırımcıların kendi arasında gelişen çatışmaların ve münasebetlerin güvenilir bir şekilde çözümlenmesi ve değerlendirilmesi büyük önem arz etmektedir.

Borsalarda Denetleme Sistemi Var Mı? Neden?

Oluşturulan bağımsız kuruluşların bu ilişkileri değerlendirmesi, hemen hemen tüm aktörlerin birbirleri ile bağlantılı olmasından kaynaklı olarak yaşanabilecek tüm manipülasyonların önüne geçilmesi adına kritik seviyede önemlidir. Borsalar bu anlamda devletlerde oluşturulmuş olan özelleşmiş kurumlar ve kuruluşlar tarafından denetlenmektedir. Yapılan her denetleme sonucunda aktörler herhangi bir manipülasyona sebebiyet vermeleri veya haksız kazanç elde etmeleri durumunda en ağır cezai yaptırımlarla yüzleşmektedir. Özellikle borsada yaşanan dolaşımın çoğunluk olarak hissedarlar arasında gerçekleştiği düşünüldüğünde; hisseler ile alakalı veya firmanın verdiği finansal değerleri etkileyen kararlar sonucunda yaşanacak herhangi bir sorunda bağımsız bir taradın bulunması önemlidir.

 Ekonomi aktörlerinin birbirleri ile en sıkı ilişkilerinin borsalar olmasından kaynaklı olarak sorunların yaşanması durumunda etkilerinin katlanacağı aşikardır. Devletler tarafından yapılan denetlemeler ve aktörlere burada verilen garantilerin önemi bu noktada ortada çıkmaktadır. Ekonomik büyümenin devletlerin en önemli görevi olmasından kaynaklı olarak, verilen önem farklı bir anlam taşımaktadır.

 Türkiye’de Borsa Denetlemesi Türkiye borsa faaliyetleri İMKB olarak 2013 yılına kadar devam etmiş, sonrasında Borsa İstanbul olarak yoluna devam etmiştir. Türkiye’de borsalarda denetleme anlamında 2 önemli kurum söz konusudur; Sermaye Piyasaları Kurulu(SPK) ve Borsa İstanbul Başkanlığı. SPK, genel olarak denetlemeleri, borsada işlem yapabilmek veya herhangi bir aktör olabilmek için gerekli kuralları belirler. Belirlediği kriterler doğrultusunda yetkilendirmeleri yapar. Borsa İstanbul Başkanlığı ise borsa içerisinde yaşanan faaliyetleri düzenler. Burada verilebilecek en güzel örnek, polis teşkilatı ve İç İşleri Bakanlığıdır. İç İşleri Bakanlığı tarafından belirlenen kurallar, polis teşkilatın tarafından uygulanmaya konulsa da, polis teşkilatını kendi içerisinde ve toplumun güvenliği için uygulamalarda koyduğu düzenlemeler mevcuttur. SPK burada bakanlık gibi davranırken, Borsa İstanbul ise polis teşkilatıdır. SPK tarafından belirlenen kriterlerin uygulanacağı yolu belirler.