
İçindekiler

Yazıyı Kim Buldu? Yazının icadı ve yazıyı kim tarafından nasıl bulundu? Yazının tarihsel gelişimi ile beraber hangi ülke hangi uygarlıklar bunları kullandı ve geliştirdi. M.Ö. 30 – 45 bin yılında yaşayan uygarlıklar, düşüncelerini, günlük yaşamla ilgili kavramları ifade etmek için kayaların ve mağara duvarlarının üzerine resim yapmayı bir iletişim aracı olarak öğrenmek zorundalar idi. Bu resimler bir dili anlatma yoluna doğru gelişim göstermiş oldu. Bunlara ilk yazı dili denilebilmektedir, çünkü bazı durumlarda, sadece hayvanların ve insanların resimleri olmasından ziyade bir hikayeyi (belirli olayların meydana geldiği bir avlanma hikayesini) anlatmaktadırlar. Son Buzul Çağı’nda yaşayan atların, bizonların ve boğaların resimlerini içermekte olan mağaralar, İspanya’nın Altamira, ve Fransa’nın Lascaux tarafında ortaya çıktı.
Bu resimlerin yazıya dönüşebilmeleri için süre olarak yüzyıllarca yıl geçmesi gerekmekte idi. M.Ö. 20 bin ve 6500 yılları arasında insanlar, yumuşak taş ve kemikleri kullanmaya başladılar. Fransa’nın İspanya sınırına yakın bölgesindeki Ariege yöresinde bir mağarada, çizildikten sonra kırmızı ve siyaha boyanmış geometrik şekiller bulunmuş oldu. Afrika’nın çeşitli kesimlerinde bulunan üzerleri çizilmiş kemikler, kuşkusuz bir dönemin belgeleri olarak yer alıyordu.
Çivi yazısı eski bir uygarlık yazı şeklidir. Mezopotamya’daki kentlerin yükselişi ve bölgede eksik olan kaynak ihtiyacı, uzun mesafeli ticareti geliştirdi ve bununla birlikte şehirler ya da bölgeler arasında iletişim kurabilme ihtiyacı ortaya çıktı. Sümerler ticaretin gerektirdiği uzun mesafeli iletişim aracı olarak yazıyı icat etmiş oldu.
İlk yazı türü olan çivi yazısı, taşların üzerine resimler ya da harfler ile özel bir teknikle yazılmaktadır. Çivi yazısını ilk bulan Sümerler olmuş fakat daha sonra Mezopotamya’ya gelip yerleşenler tarafından da kullanmıştır. Ayrıca Mezopotamya dışındaki kavimlerin Asurlular, Hititler ve İranlılar tarafından da kullanıldığı anlaşılmıştır. 5000 sene önce çivi yazısıyla taşlar üzerine yazılan Hammurabi Kanunları günümüze kadar saklanabilmiştir.
Yazının ilk hali nesne biçimi yazılar bulundu. Kayıt altına alınanlar, tapınaklarda kurban edilecek kaç koyuna ihtiyaç duyulduğu, hangi tür tahılların hangi hedefe gittiği gibi şeyleri hatırlamada yardımcı olmuş oldu. Bu piktograflar ıslak kilin kurutulması ile elde edilen tabletlere yazılıyordu. Bu tabletler ticaretin resmi kayıtları haline gelmiş oldu.
Yazıyı Kim Buldu? Sümerce, yazıya dökülebilen ilk dil oldu fakat belirli bir alfabesi yoktu. Basit resimler halinde yazılan Sümerce metinlere Irak’ ta, Basra Körfezi’nin yakınlarında rastlanılmış olundu. Bu metinler yer alan incelemede ise, M.Ö. 3500 yılından kalmaydı. Sümerler, çivi şeklinde ve üçgen iz bırakan bir aygıtla, balçık ve kil kabakalarından yaptıkları plakalar üzerine yazılarını yazdılar. Sonra bu küçük tabletler, güneşin altında pişirilerek kurutuldu. Binlercesi, en küçük bir hasar görmeden günümüze kadar ulaşabilmiş oldu. Bunlardan bazılarında, Sümer din adamlarının ekonomik işlevlerini gösteren altın, kumaş ve inek listeleri vardı. Sümerlerin ekonomik etkinlikleri, çevrelerindeki Persleri. Babillileri ve Asurluları da çivi yazısını öğrenmeye itti.
Bitcoin 3302153 TL -3.8055%
Ethereum 97637 TL -8.31052%
Tether 43.46 TL 0.0373%
XRP 68.73 TL -5.13519%
Binance Bridged USDC (BNB Smart Chain) 43.49 TL 0.04644%
Wrapped SOL 4374.22 TL -4.38824%
TRON 12.31 TL -1.12876%
Lido Staked Ether 97636 TL -8.26744%
Dogecoin 4.51 TL -1.30738%
Figure Heloc 43.49 TL 0%
Cardano 12.44 TL -3.59423%
WhiteBIT Coin 2089.34 TL -3.09786%
Bitcoin Cash 22237 TL -1.90798%
Wrapped stETH 119730 TL -8.22546%
Wrapped Bitcoin 3290519 TL -3.67692%
USDS 43.49 TL -0.02247%
Binance Bridged USDT (BNB Smart Chain) 43.45 TL 0.03619%
LEO Token 378.27 TL -0.68692%
Monero 17456.1 TL -8.85393%
Hyperliquid 1351.45 TL -2.5845%
Wrapped eETH 106153 TL -8.23538%
Canton 7.97 TL 3.23625%
Chainlink 407.62 TL -6.52939%
Ethena USDe 43.47 TL 0.29984%
Coinbase Wrapped BTC 3306750 TL -3.67889%
Stellar 7.53 TL -4.35743%
Binance-Peg WETH 97596 TL -8.34761%
USD1 43.45 TL 0.06027%
Zcash 13037.32 TL -1.64562%
Litecoin 2531.93 TL -2.36664%
USDT0 43.45 TL 0.05954%
sUSDS 47.2 TL 0.10511%
Dai 43.51 TL 0.15183%
Avalanche 429.05 TL -3.33901%
Sui 47.97 TL -3.36077%
Shiba Inu 0.00029215 TL -1.89111%
Hedera 3.87 TL -4.34413%
Ethena Staked USDe 52.84 TL 0.03565%
PayPal USD 43.49 TL 0.00017%
World Liberty Financial 5.7 TL 3.24656%
Tether Gold 203398 TL -3.08755%
Toncoin 58.23 TL -1.21115%
Rain 0.410632 TL -2.70367%
Cronos 3.38 TL -2.99922%
Polkadot 65.27 TL -3.33302%
Uniswap 167.29 TL -3.74701%
Mantle 29.83 TL -4.40556%
MemeCore 55.95 TL 2.90196%
Falcon USD 43.22 TL 0.01548%
Bitget Token 131.36 TL -6.53804%
PAX Gold 204619 TL -3.17436%
Aave 5452.28 TL -2.98509%
Bittensor 8257.76 TL -4.34402%
OKB 3768.83 TL -5.6871%
Pepe 0.00018021 TL -2.01149%
BlackRock USD Institutional Digital Liquidity Fund 43.5 TL 0.0338%
Circle USYC 48.43 TL %
Global Dollar 43.48 TL 0.00751%
HTX DAO 7.457E-5 TL -0.88365%
Jupiter Perpetuals Liquidity Provider Token 174.94 TL -2.89627%
NEAR Protocol 51.18 TL -2.70076%
syrupUSDC 49.99 TL 0.04662%
Ethereum Classic 416.07 TL -2.493%
Pump.fun 0.107898 TL -8.74414%
Internet Computer 114.86 TL -3.31325%
Jito Staked SOL 5504.16 TL -4.31773%
Sky 2.61 TL -2.51375%
Ripple USD 43.49 TL 0.03541%
Ondo 11.95 TL -5.2579%
Pi Network 6.73 TL -3.88156%
Aster 23.64 TL -2.44656%
BFUSD 43.45 TL 0.01985%
Wrapped BNB 32705 TL -3.77681%
KuCoin 384.83 TL -4.08741%
Gate 345.58 TL -6.52011%
Worldcoin 17.33 TL -3.28461%
Ethena 5.97 TL -1.43708%
POL (ex-MATIC) 4.47 TL -3.98948%
Binance Staked SOL 4775.1 TL -4.58853%
MYX Finance 242.65 TL 12.02939%
USDD 43.41 TL -0.10381%
Quant 2950.56 TL -3.14778%
Aptos 54.34 TL -1.55328%
Cosmos Hub 84.27 TL -2.0049%
Rocket Pool ETH 113004 TL -8.23886%
Official Trump 180.41 TL -2.24197%
Algorand 4.4 TL -3.34169%
Polygon Bridged USDC (Polygon PoS) 43.49 TL 0.04134%
USDtb 43.46 TL 0.0143%
Lombard Staked BTC 3313655 TL -3.43749%
Superstate Short Duration U.S. Government Securities Fund (USTB) 477.44 TL 0.0338%
Function FBTC 3330885 TL -2.53144%