Borsada Teorik Eşleşme (Te) Nedir?

Borsada açılış seansından önce, kapanış seansı sırasında ve tek fiyat ile işlem görenlerde teorik eşleşme kullanılır.

Teorik Eşleşme (TE) Nedir?

Borsa açılmadan önce 09.40 ile 09.55 saatleri arasında alış ve satış emirleri borsaya iletilir. Taban ve tavan fiyat aralığında verilecek olan hisse senedi alış ve satış emirleri borsaya iletildikten sonra denge fiyat belirlenir. İşte bu denge fiyat teorik eşleşmeyi ifade eder. Örnek vermek gerekirse önceki seans kapanışı 2 lira olan bir hisse senedi için 09.40 ile 09.55 arasında alış ve satış emirlerinin borsaya iletildiğini düşünelim. Bu hisse için 2.10 TL fiyatında 5 bin adet alış emrinin 25 bin adet ise satış emrinin olduğunu düşünelim. 2.09 seviyesinde ise 15 bin alış emri girilmiş olsun. Bu durumda teorik eşleşme 2.10 TL ve eşleşen miktar 5 bin adettir. 2.10 TL seviyesindeki 5 bin satış emri çekilirse eşleşme 5001 olarak 2.09 seviyesine gelir. Teorik eşleşme fiyatı seansın açılışına kadar çok sık değişime uğrayabilir. Nitekim alış ve satış emirlerinin iptal edilmesi teorik eşleşme fiyatı üzerinde çok büyük değişikliklere yol açabilir.

Hangi Durumlarda Teorik Eşleşme Fiyatı Uygulanır?

Borsa açılış ve kapanış seansında, tek fiyat ile işlem gören hisselerde ve devre kesmiş hisselerde teorik eşleşme fiyatı söz konusu olur.

Devre Kesme Ne Demektir?

Borsa İstanbul’da fiyat değişimlerinin belirlenen seviyeleri aşması durumunda sürekli işleme ara verilerek tek fiyat üzerinden alış ve satış emirleri toplanır. Sürekli işleme ara verilmesi durumu “devre kesici” olarak adlandırılır.

Borsa İstanbul’da 17 Mart 2020 tarihi itibariyle yukarı yönlü devre kesici uygulaması kaldırılmış aşağı yönlü ise devre kesme ve tek fiyatla işlem görme limiti %5 olarak revize edilmiştir. Diğer yandan devre kesici sonrası tek fiyat ile emir toplama süresi ise 30 dakika olmuştur. Son uygulamada Bir hissenin 5 liradan açıldığını düşünürken gün içerisinde 4,75 TL seviyesine geldiğinde 30 dakika boyunca tek fiyat ile emir toplanacak ve hissenin durumu yukarıda anlatılan teorik eşleşme fiyatı ile takip edilebilecektir.