200 yılda 83 ülke iflas etti

Geride kalan son 200 yılda yaklaşık 83 devlet iflas etti. Bu devletlerden en dikkat çekenleri ise Amerika, Almanya, Japonya, İngiltere ve Çin. 1800’lerin başından bu zamana kadar Avrupa ülkelerinin yaklaşık yüzde ellisi, Afrika kıtasında bulunan devletlerin ortalama yüzde 40’ı ile Asya devletlerinin yaklaşık yüzde 30’u temerrüd sıkıntısı çekti. Amerika kıtasının güneyinde yer alan tüm devletler iflas bayrağını en az bir defa göğüslerken, hiçbir ülkenin temerrüde yakalanmadığı tek kıta, 12 devlete ev sahipliği yapan Okyanusya olarak dikkat çekti. Latin devletleri, dünya genelinde en fazla iflas bayrağını çekenler listesinde zirveye yerleşirken, 10’ar defa temerrüde yakalanan Venezuela, Peru ile Ekvator liderlikte ortak konumdalar.

Geride kalan son 2 yüzyıl içinde dünya ekonomi devlerinden olan Amerika, Almanya, Japonya ve İngiltere’nin de aralarında yer aldığı yaklaşık 83 devletin temerrüde yakalanmış olması, ülkelerin iflas çizgisini tahmin edildiği gibi nadir geçmediğini gösteriyor. Komşu ülke Yunanistan’ın bir defa daha temerrüt tehlikesini yaşaması, küresel piyasaların çok önemli gündem seçeneği durumuna gelirken, birçok ülkenin iflas deneyimlerini de göz önüne taşıdı .

Son 19. yüzyıldan bu yana 83 ülke iç veya dış borç yükümlülüklerini yerine getiremeyerek, en az bir kez temerrüde düşerken, sadece 4 gelişmiş ülke borçlarına sahip çıkma başarısını gösterdi. Söz konusu 4 ülkeyi Avustralya, Yeni Zelanda, Belçika ve Kanada oluştururken, iflas bayrağı çeken ülkelerin arasında dünyanın en büyük ekonomilerinin de yer alması dikkati çekiyor.

ABD de iflastan kurtulamadı Pek bilinmese de ABD, kuruluşundan bu yana bir kez dış ve dört kez de iç borçlarını ödeyemeyerek, toplamda 5 defa temerrüde düştü.Genellikle bankacılık sektöründeki krizlerden kaynaklanan bu iflasların ilki 1790, sonuncusu ise 1933 yılında yaşandı. Buna karşın, bazı ekonomistler, ABD Hazine’sinin Nisan ve Mayıs 1979 vadeli devlet tahvillerinin karşılığını zamanında ödeyememiş olmasını da temerrüt kategorisinde değerlendiriyor.

ABD Kongresi’nin borç tavanını zamanında yükseltmemesinden kaynaklanan sorun, gerekli ödemelerin ilgili yasanın onaylanmasından kısa süre sonra ödenmesiyle çözülmüştü.Ancak, ülkenin kamu borcunun 2039 yılı itibariyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’yı (GSYH) geçmesi beklenirken, bunun ABD’yi yaklaşık bir asırdan sonra tekrar temerrüt tehlikesiyle karşı karşıya getirebileceğini belirtiyor. Avrupa’nın yarısına yakını iflas etti Avrupalı liderlerin bugünlerde Yunanistan’ı temerrütten kurtarmak için gösterdiği olağanüstü çabanın bir nedeni de kıtadaki ülkelerin yarısına yakının iflası tecrübe etmesi olabilir.

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) 1800-2012 yılları arasında gerçekleşen temerrütlere yönelik araştırması, Avrupa kıtasındaki 47 ülkeden 22’sinin iflastan kurtulamadığını ortaya koyuyor.

Örneğin, dünyanın dördüncü ve Avrupa Birliği’nin (AB) en büyük ekonomisi Almanya, son 215 yılda 8 kez temerrüde düştü. En son İkinci Dünya Savaşı nedeniyle 1939 ve 1948 yıllarında iflas eden ülkenin, bugünkü ekonomik başarısı ise uyguladığı sıkı mali politikalara dayandırılıyor. Bununla birlikte, dünyanın en büyük 5. ekonomisi olarak göze çarpan İngiltere de son olarak 1932 yılında olmak üzere 4 defa iflas ipini göğüsledi. İspanya ve Avusturya ise komşu ülke Yunanistan’ı geride bıraktı. Avrupa’nın en çok iflas eden ülkesi ise 19. yüzyılda 8 ve 20. yüzyılda 1 kez olmak üzere toplam 9 defa temerrüde düşen İspanya.

En son 1939 yılında iflasa sürüklenen İspanya’yı, sırasıyla 7 ve 6 kere temerrüde düşen Avusturya ve Yunanistan izliyor. Ancak, Yunanistan’ın resmi kreditörleriyle yaklaşık olarak 5 aydır sürdürdüğü müzakerelerde hala sonuç alınamamış olması, ülkeyi 7. kez iflasın eşiğine getirdi. Şimdi tüm dünya, tarihte bilinen ilk temerüdü yaşayan ülkenin, IMF’ye haziran ayı borçlarını son tarih olan 30 Haziran tarihine kadar ödeyip ödeyemeyeceğine odaklanmış durumda. Diğer taraftan, geride kalan son 200 yılda sırasıyla 4 ve 3 kez temerrüde düşen Portekiz ile Romanya da en çok iflas eden Avrupalı ülkeler listesinde bulunduğu belirtilirken, Fransa, Danimarka, Hollanda ve İsveç iflas bayrağını sadece 1 kere gören Avrupa ülkelerini temsil ediyor.

İflas eden devleti bulunmayan tek kıta ise Okyanusya olarak biliniyor. Asya kıtasındaki yaklaşık 47 devletten 14 tanesi iflas tecrübesini yaşamış ve bu devletlerin içinde Japonya, Çin ve Hindistan gibi uluslararası alanda belli başlı ekonomik denge ülkeler de yer alıyor.

Bugün uluslararası alanda en büyük ekonomi olma alanında ilerleyen Çin, 1800’lü senelerden bu zamana kadar yaklaşık 4 defa temerrüde düştüğü belirtilirken, Japonya da yaklaşık 2 defa iflas çizgisini göğüslediği belirtiliyor.