Tüketim Düzleştirmesi Nedir?

Tüketim düzleştirmesi kavramı klasik iktisat teorisinin tüketim hipotezlerinde yer alan bir kavramdır.

Klasik iktisat teorilerinin 1929 büyük buhranı ile mücadele de etkisiz kalması sonucunda John M. Keynes öncülüğünde Keynesyen teoriler etkili olmaya başladı. John M. Keynes klasik iktisatçıların arz yönlü ortaya koydukları görüşlere karşı çıkmış ve ekonomiye talep yönlü bakarak “Basit Keynesyen Modeli” ortaya koymuştur.

Basit Keynesyen Model en temel anlamda Ekonomideki Toplam Planlanan Harcamalar = Tüketim Harcamaları + Yatırım Harcamaları + Devletin Harcamaları + Net İhracat (İhracat – İthalat) şeklinde formülize edilebilir.

Tüketim düzleştirmesi kavramı hane halkının tüketim harcamalarına yönelik olarak klasik iktisatçılar tarafından öne çıkartılmış bir kavramdır.

Tüketim Düzleştirmesi Nedir?

Klasik iktisat teoristyenlerine göre hane halkının tüketim kararlarını faiz yönlendirir. Bunu en basit anlamda ele almak gerekirse hane halkı faiz oranlarının artması durumunda tüketimden vazgeçerek yatırıma yönelir, faiz oranlarının azalması halinde ise yatırımdan ziyade tüketime ağırlık verir. Modern dünyada da bunun bir çok örneğini görebiliriz. Nitekim şu anda bankalar faizlerini arttırdığında insanlar bankalardan kredi çekmeyi azaltmakta, dolayısıyla tüketimi azaltmakta hatta ellerindeki mevduatlarını faize yatırarak tasarrufa yönelmektedir. Faiz oranları azaldığında ise gerek kredili işlemlerin artması gerekse mevduat faizlerinin düşük olması sebebiyle tasarruf eksiliği gibi durumlar neticesinde tüketime yönelim de artmaktadır.

Klasik iktisat teoristyenlerinden Irving Fisher’a göre faizlerin bugün artması durumunda hane halkı gelecekte yapacakları tüketimi bugün yapacak, faizler azaldığında ise bugün yapacakları tüketimi öteleyeceklerdir. Yani hane halkı gelecekte yapacağı tüketim ile bugün yapacağı tüketim arasında bir dengeleme işlemi gerçekleştirecektir. İşte makro ekonomide hane halkının gelirlerinde meydana gelmesi muhtemel olan değişikliklerin tüketim kararlarındaki etkisinin minimize edilmesi durumunda tüketim düzleştirilmesi adı verilir.

Klasik İktisat Harcama Teorileri

Klasik iktisatın harcamaya bakış açısının temelini Irving Fisher’ın oluşturduğu teori oluştururken bunun yanında Fisher’ın fonksiyonu geliştiren başka ekonomistlerde olmuştur. Bu kapsamda Franco Modigliani Yaşam Devresi Hipotezini, Milton Friedman Sürekli Gelir Hipotezini Irving Fisher’ın modelini geliştirerek ön plana sunmuştur.

Tam Tüketim Düzleştirmesi Nedir?

Tam tüketim düzleştirmesi Franco Modigliani’nin geliştirdiği Yaşam Devresi Hipotezinde yer alan bir kavram olmakta olup bireylerin yaşamları boyunca elde edeceği gelirlerine göre tüketimlerini yönlendirmesini ve bu kapsamda çalıştığı dönemlerde pozitif tasarruf, emekliliğe ayrıldığı dönemlerde ise negatif tasarruf yaparak tüketimlerini optimize etmesi durumu anlamına gelir.