
İçindekiler

Yazıyı Kim Buldu? Yazının icadı ve yazıyı kim tarafından nasıl bulundu? Yazının tarihsel gelişimi ile beraber hangi ülke hangi uygarlıklar bunları kullandı ve geliştirdi. M.Ö. 30 – 45 bin yılında yaşayan uygarlıklar, düşüncelerini, günlük yaşamla ilgili kavramları ifade etmek için kayaların ve mağara duvarlarının üzerine resim yapmayı bir iletişim aracı olarak öğrenmek zorundalar idi. Bu resimler bir dili anlatma yoluna doğru gelişim göstermiş oldu. Bunlara ilk yazı dili denilebilmektedir, çünkü bazı durumlarda, sadece hayvanların ve insanların resimleri olmasından ziyade bir hikayeyi (belirli olayların meydana geldiği bir avlanma hikayesini) anlatmaktadırlar. Son Buzul Çağı’nda yaşayan atların, bizonların ve boğaların resimlerini içermekte olan mağaralar, İspanya’nın Altamira, ve Fransa’nın Lascaux tarafında ortaya çıktı.
Bu resimlerin yazıya dönüşebilmeleri için süre olarak yüzyıllarca yıl geçmesi gerekmekte idi. M.Ö. 20 bin ve 6500 yılları arasında insanlar, yumuşak taş ve kemikleri kullanmaya başladılar. Fransa’nın İspanya sınırına yakın bölgesindeki Ariege yöresinde bir mağarada, çizildikten sonra kırmızı ve siyaha boyanmış geometrik şekiller bulunmuş oldu. Afrika’nın çeşitli kesimlerinde bulunan üzerleri çizilmiş kemikler, kuşkusuz bir dönemin belgeleri olarak yer alıyordu.
Çivi yazısı eski bir uygarlık yazı şeklidir. Mezopotamya’daki kentlerin yükselişi ve bölgede eksik olan kaynak ihtiyacı, uzun mesafeli ticareti geliştirdi ve bununla birlikte şehirler ya da bölgeler arasında iletişim kurabilme ihtiyacı ortaya çıktı. Sümerler ticaretin gerektirdiği uzun mesafeli iletişim aracı olarak yazıyı icat etmiş oldu.
İlk yazı türü olan çivi yazısı, taşların üzerine resimler ya da harfler ile özel bir teknikle yazılmaktadır. Çivi yazısını ilk bulan Sümerler olmuş fakat daha sonra Mezopotamya’ya gelip yerleşenler tarafından da kullanmıştır. Ayrıca Mezopotamya dışındaki kavimlerin Asurlular, Hititler ve İranlılar tarafından da kullanıldığı anlaşılmıştır. 5000 sene önce çivi yazısıyla taşlar üzerine yazılan Hammurabi Kanunları günümüze kadar saklanabilmiştir.
Yazının ilk hali nesne biçimi yazılar bulundu. Kayıt altına alınanlar, tapınaklarda kurban edilecek kaç koyuna ihtiyaç duyulduğu, hangi tür tahılların hangi hedefe gittiği gibi şeyleri hatırlamada yardımcı olmuş oldu. Bu piktograflar ıslak kilin kurutulması ile elde edilen tabletlere yazılıyordu. Bu tabletler ticaretin resmi kayıtları haline gelmiş oldu.
Yazıyı Kim Buldu? Sümerce, yazıya dökülebilen ilk dil oldu fakat belirli bir alfabesi yoktu. Basit resimler halinde yazılan Sümerce metinlere Irak’ ta, Basra Körfezi’nin yakınlarında rastlanılmış olundu. Bu metinler yer alan incelemede ise, M.Ö. 3500 yılından kalmaydı. Sümerler, çivi şeklinde ve üçgen iz bırakan bir aygıtla, balçık ve kil kabakalarından yaptıkları plakalar üzerine yazılarını yazdılar. Sonra bu küçük tabletler, güneşin altında pişirilerek kurutuldu. Binlercesi, en küçük bir hasar görmeden günümüze kadar ulaşabilmiş oldu. Bunlardan bazılarında, Sümer din adamlarının ekonomik işlevlerini gösteren altın, kumaş ve inek listeleri vardı. Sümerlerin ekonomik etkinlikleri, çevrelerindeki Persleri. Babillileri ve Asurluları da çivi yazısını öğrenmeye itti.
Bitcoin 3895642 TL 0.01055%
Ethereum 129037 TL -1.32326%
Tether 43.3 TL 0.07397%
XRP 83.25 TL -1.48288%
Binance Bridged USDC (BNB Smart Chain) 43.33 TL 0.06557%
Wrapped SOL 5591.83 TL -0.9097%
TRON 13.38 TL 3.10363%
Lido Staked Ether 128965 TL -1.24619%
Dogecoin 5.45 TL -1.10218%
Figure Heloc 45.29 TL 1.25584%
Cardano 15.78 TL -0.21001%
Wrapped stETH 158080 TL -1.18706%
Bitcoin Cash 25883 TL 0.71805%
WhiteBIT Coin 2378 TL 1.20534%
Wrapped Bitcoin 3889330 TL 0.20113%
Wrapped eETH 140152 TL -1.27166%
Monero 22603 TL 0.71965%
USDS 43.32 TL 0.07491%
Binance Bridged USDT (BNB Smart Chain) 43.29 TL 0.07051%
Chainlink 536.4 TL -0.9391%
LEO Token 385.89 TL -0.04806%
Coinbase Wrapped BTC 3897946 TL 0.09514%
Stellar 9.23 TL -0.72571%
Binance-Peg WETH 129082 TL -1.15529%
Ethena USDe 43.32 TL 0.11534%
Zcash 15811.67 TL 2.49846%
Sui 65.36 TL -1.12805%
Canton 6.17 TL -2.51513%
Litecoin 3004.69 TL 0.83901%
Avalanche 534.35 TL -1.28996%
Hyperliquid 945.95 TL 0.14153%
Hedera 4.77 TL -0.0336%
Shiba Inu 0.00034414 TL -0.49328%
World Liberty Financial 7.42 TL 0.93843%
USDT0 43.31 TL 0.07043%
Dai 43.32 TL 0.07061%
sUSDS 46.93 TL 0.1188%
Ethena Staked USDe 52.69 TL 0.09207%
Toncoin 66.62 TL -1.95138%
PayPal USD 43.34 TL 0.09495%
Cronos 3.99 TL -0.27299%
Rain 0.440946 TL 11.98863%
USD1 43.38 TL 0.27267%
Polkadot 85.7 TL 1.24712%
Uniswap 212.24 TL -1.12762%
Mantle 38.36 TL -1.11175%
MemeCore 69.68 TL -0.0675%
Tether Gold 214648 TL 3.37047%
Bitget Token 158.69 TL 0.22537%
Aave 6902.63 TL -0.71821%
Bittensor 10496.02 TL -1.93335%
OKB 4492.04 TL -0.98363%
Falcon USD 43.2 TL 0.09794%
Pepe 0.00021792 TL -3.39873%
Internet Computer 158.66 TL 0.5667%
PAX Gold 215336 TL 3.41029%
NEAR Protocol 66.65 TL -0.42596%
Jito Staked SOL 7020.97 TL -0.78603%
Ethereum Classic 509.13 TL 0.24887%
Ondo 15.28 TL 2.54882%
BlackRock USD Institutional Digital Liquidity Fund 43.35 TL 0.08473%
HTX DAO 7.892E-5 TL 3.19541%
Global Dollar 43.33 TL 0.08292%
Circle USYC 48.14 TL %
Pi Network 8.06 TL 1.5094%
Jupiter Perpetuals Liquidity Provider Token 200.84 TL -0.35949%
Aster 27.02 TL 0.08979%
Sky 2.86 TL 1.93855%
Pump.fun 0.109371 TL -4.71147%
POL (ex-MATIC) 5.83 TL -1.60073%
Ethena 7.74 TL -0.60358%
KuCoin 465.4 TL 0.0477%
Binance Staked SOL 6125.06 TL -0.78284%
Ripple USD 43.33 TL 0.04873%
Worldcoin 20.89 TL -0.0889%
Wrapped BNB 38663 TL 0.14694%
BFUSD 43.25 TL 0.00261%
syrupUSDC 49.74 TL 0.08587%
Rocket Pool ETH 149141 TL -1.19838%
Aptos 69.77 TL 2.03665%
Quant 3529.34 TL 1.99822%
Cosmos Hub 103.85 TL -0.28418%
Gate 429.67 TL -0.96804%
River 2467.77 TL 23.67446%
USDD 43.31 TL 0.08746%
MYX Finance 253.02 TL -1.43281%
Algorand 5.34 TL 3.10905%
Render 91.05 TL 1.97858%
Arbitrum 7.84 TL -2.81693%
Filecoin 58.47 TL -0.40217%
Function FBTC 3903295 TL 0.22685%
Official Trump 211.76 TL -0.91067%