Finanspara AI ile 600+ BIST hissesini teknik, çarpan ve mali tablo açısından tara.

AI'ı dene
14 yaşında
Altcoin

Altcoin Nedir? Ethereum ve Diğer Kripto Paralar

Coin ile token farkından Ethereum ve akıllı sözleşmelere, altcoin kategorilerinden piyasa değerine temel bilgiler.

Finanspara Editör4 dk okuma

Ortadaki kristal etrafında yeşil çizgilerle bağlı, geometrik desenli farklı kripto paralar

Kripto para dünyası Bitcoin'le başladı, ancak bugün binlerce farklı dijital varlık işlem görüyor. Bitcoin dışındaki bu kripto paralara genel olarak "altcoin" deniyor. Bu yazıda altcoin kavramını, en büyük altcoin olan Ethereum'u, akıllı sözleşmeleri ve altcoinlerin hangi kategorilere ayrıldığını anlaşılır bir dille anlatıyoruz.

Altcoin ne demek?

Altcoin, İngilizce "alternative coin" yani "alternatif coin" ifadesinin kısaltmasıdır ve Bitcoin dışındaki tüm kripto paraları kapsar. İlk altcoinler, Bitcoin'in açık kaynak kodunu temel alıp blok süresi veya arz miktarı gibi parametreleri değiştirerek ortaya çıktı. Zamanla altcoinler, Bitcoin'den tamamen farklı amaçlara hizmet eden projelere dönüştü.

Bugün altcoinler; akıllı sözleşme platformlarından ödeme ağlarına, değeri dolara sabitlenmiş stablecoinlerden oyun ve dijital sanat projelerine kadar çok geniş bir yelpazeye yayılıyor. Hepsinin ortak noktası, kayıtlarını bir blokzincir üzerinde tutmalarıdır.

Coin ve token arasındaki fark

Altcoinlerden bahsederken sıkça "coin" ve "token" kelimeleri kullanılır. Aralarındaki fark teknik olarak önemlidir:

  • Coin: Kendi blokzincirine sahip olan kripto paradır. Örneğin Ether (ETH), Ethereum ağının yerel parasıdır.
  • Token: Başka bir blokzincirin üzerinde, akıllı sözleşmelerle oluşturulan dijital varlıktır. Birçok stablecoin ve proje tokenı Ethereum gibi ağlar üzerinde çalışır.

Günlük kullanımda iki kavram birbirinin yerine kullanılsa da bir varlığın kendi ağı olup olmadığı, güvenliğinin neye bağlı olduğunu anlamak açısından önemlidir.

Ethereum: En büyük altcoin

Ethereum, 2013'te Vitalik Buterin tarafından önerilen ve 30 Temmuz 2015'te faaliyete geçen bir blokzincir platformudur. Bitcoin öncelikle değer transferi için tasarlanırken, Ethereum'un amacı üzerinde programların çalışabildiği küresel bir altyapı sunmaktı. Ağın yerel para birimi Ether (ETH) olarak adlandırılır ve işlem ücretleri bu birimle ödenir.

Ethereum, Eylül 2022'de "The Merge" adı verilen güncellemeyle iş ispatından (proof of work) hisse ispatına (proof of stake) geçti. Bu geçişle birlikte madencilik sona erdi ve ağın enerji tüketimi büyük ölçüde azaldı. Güncel fiyatı Ethereum fiyatı sayfasından izleyebilirsiniz.

Izgara zemin üzerinde birbirine geçen ışıklı yeşil cam yapı blokları
Akıllı sözleşmeler, blokzincir üzerinde kendiliğinden çalışan yapı taşları gibi birbirine eklenebilir.

Akıllı sözleşme nedir?

Akıllı sözleşme, belirli koşullar gerçekleştiğinde kendiliğinden çalışan ve blokzincire kaydedilen bir bilgisayar programıdır. Örneğin "A kişisi belirli tutarı gönderdiğinde, ona karşılığında dijital bir varlık otomatik olarak aktarılsın" gibi kurallar kodla tanımlanabilir. Sözleşme bir kez yayınlandıktan sonra, aracıya gerek kalmadan herkes için aynı şekilde çalışır.

Akıllı sözleşmeler sayesinde merkezi olmayan finans (DeFi) uygulamaları, merkezi olmayan borsalar, borç verme platformları ve NFT gibi pek çok yeni kullanım alanı ortaya çıktı. Ancak sözleşmelerdeki yazılım hataları, geçmişte ciddi kayıplara yol açtı. Bu yüzden kodun denetlenmiş olması önemli bir güven unsurudur.

Hisse ispatı nasıl çalışır?

İş ispatında blokları madenciler yoğun hesaplama gücüyle üretir. Hisse ispatında ise ağın güvenliğini, varlıklarını teminat olarak kilitleyen "doğrulayıcılar" sağlar. Doğrulayıcılar kurallara uygun davrandığında ödül kazanır, hile yapmaya çalışırsa kilitlediği varlıkların bir kısmını kaybeder. Bugün birçok büyük altcoin ağı hisse ispatının farklı biçimlerini kullanıyor.

Altcoin kategorileri

KategoriAmaçÖrnek ağlar
Akıllı sözleşme platformlarıUygulamaların çalıştığı altyapıEthereum, Solana, Cardano
StablecoinlerDeğerini bir para birimine sabitlemekUSDT, USDC
Borsa tokenlarıKripto borsalarının ekosistemlerinde kullanımBNB
Ödeme odaklı ağlarHızlı ve düşük maliyetli transferXRP, Litecoin
Meme coinlerTopluluk ve popülerlik odaklıDogecoin ve benzerleri

Tablodaki örnekler kategorileri açıklamak içindir; bir öneri niteliği taşımaz. Bu ağların güncel fiyatlarını kripto paralar sayfasında görebilirsiniz; örneğin Solana, BNB ve XRP.

Piyasa değeri ve dolaşımdaki arz

Altcoinleri karşılaştırırken yalnızca birim fiyata bakmak yanıltıcıdır. Bir coinin fiyatının düşük olması onun "ucuz" olduğu anlamına gelmez. Daha anlamlı ölçü, piyasa değeridir:

Piyasa değeri = Birim fiyat × Dolaşımdaki arz

Ayrıca toplam ve maksimum arz da önemlidir. Bazı projelerde arzın büyük bölümü henüz dolaşıma girmemiştir ve zamanla piyasaya çıkması fiyat üzerinde baskı yaratabilir. Arzın ne kadarının kurucu ekibe veya erken yatırımcılara ayrıldığını ve bu payların ne zaman serbest kalacağını bilmek gerekir.

Bitcoin ile altcoinler arasındaki ilişki

Altcoin piyasası, Bitcoin'den bağımsız hareket etmez. Bitcoin'de sert bir düşüş yaşandığında altcoinler genellikle daha da sert düşer; yükseliş dönemlerinde ise bazı altcoinler Bitcoin'den daha hızlı yükselebilir. Bu yüksek oynaklık, altcoinleri hem fırsat hem de risk açısından daha uç bir alan hâline getirir. Bitcoin'in toplam kripto piyasası içindeki payı (dominans) bu ilişkiyi izlemek için kullanılan göstergelerden biridir. Bitcoin'in güncel durumu için Bitcoin fiyatı sayfasına bakabilirsiniz.

Bir altcoin projesini değerlendirirken sorulacak sorular

  1. Proje hangi sorunu çözüyor ve bunun için gerçekten bir blokzincire ihtiyaç var mı?
  2. Ekip kim, ne kadar şeffaf ve projenin geçmişi nasıl?
  3. Token ekonomisi nasıl tasarlanmış; arzın ne kadarı kimde?
  4. Ağın gerçek kullanıcıları ve kullanım verisi var mı?
  5. Kod açık kaynak mı ve bağımsız denetimden geçmiş mi?
  6. Coin hangi borsalarda, ne kadar işlem hacmiyle alınıp satılıyor?

Sonuç

Altcoinler, Bitcoin'in ortaya koyduğu blokzincir fikrini farklı amaçlarla genişleten geniş bir varlık grubudur. Ethereum gibi akıllı sözleşme platformları yeni kullanım alanları açarken, binlerce küçük projenin önemli bir kısmı kalıcı olamamaktadır. Bu nedenle bir altcoini anlamak için fiyatın ötesine geçip teknolojisine, arz yapısına ve risklerine bakmak gerekir. Altcoin risklerini ve güvenlik önlemlerini kripto güvenliği yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Güncel kripto para fiyatları→

Altcoin rehberi

İlgili makaleler

Tüm makaleler →