Yeraltı Ekonomisi Nedir?

Yeraltı Ekonomisi Nedir? Reel Ekonomi ile İlişkileri Nedir?

Yasal olmayan ekonomik faaliyetlerin tümünü ifade etmek için kullanılan terim yeraltı ekonomisidir. Yer altı ekonomisi, informal ekonomi veya gölge ekonomi olarak da adlandırılabilir. Bu ekonominin kapsamı sanıldığının aksine oldukça geniştir.

Kanunlarda ticareti yapılması yasak olan hizmet ya da malların el değiştirmesi prensibine dayanan bu ekonomi, resmi makamların doğal olarak yapılan ticaretten haberi olmayacağı şekilde işler. Devletin resmi kayıtlarını işlenmeyen ve herhangi bir vergi ödenmeden yapılan bu işlemler kayıt dışı ekonominin kaynağıdır.

Yeraltı Ekonomisi Neden Vardır?

Yeraltı ekonomisi her ülkede bulunuyor denilebilir. Ancak az gelişmiş ülke ve ekonomilerinin bu ekonomi için daha çok rastlandığı yerler olduğundan söz etmek mümkündür. Her ülkenin sosyal ve siyasi faktörleri, ekonomik durumu ve mevzuatı ülkede olan kayıt dışı ekonominin temelini oluşturur.

Tümüyle incelendiğinde kayıt dışı ekonominin oluşması için en sıkı rastlanan nedenler şu şekildedir;

● Vergilerin yüksek olması

● İşsizlik oranının yüksek olması

● Bürokrasinin yavaş işlemesi

● Yapılan sigorta primlerinin yüksek olması

● Gelir dağılımının adaletsiz olması

Sayılan nedenlerin çok fazla olduğu ülkelerde yer altı ekonomisi ciddi anlamda reel ekonomi ile rekabet halindedir. Uyuşturucu kaçakçılığı, tefecilik, arazi mafyacılığı, insan kaçakçılığı ve silah kaçakçılığı kayıt dışı ekonominin en fazla kazanç getiren etkenleridir.

Kayıt Dışı Ekonominin Gerçek Ekonomi İle İlişkisi

Kayıt dışı ekonomi denildiğinde akla gelen durumlardan biri de rüşvet almak ya da rüşvet vermektir. Bürokrasilerde bir işi yapmak için nakdi ya nakdi olmayacak şekilde alınan veya verilen karşılık rüşvet olarak adlandırılır.

Hantal bürokrasiye ve kanun düzenlemelerine ağır olduğu ülkelerde şeffaflık olmadığı sürece rüşvet yer altı ekonomisinin bel kemiği olmaya devam eder. Bu nedenle meydana çıkacak yolsuzluklar, dolaylı yönden yeraltı ekonomisinin reel ekonomiye etkisi bağlamında sonuç bulur. Sosyal gelişme ve mevcut gelir adaletsizliğini daha arttıran bu durum. Gerçek ekonominin ağır darbe almasını sağlar.

Rüşvet ağının gelişmiş olduğu zayıf ekonomilerde, küçük işletmeler ayakta kalamayacak derecede zorlanır. Vergi gelirlerinin azalması sebebi ile aynı zamanda verimsiz çalışma da ortaya çıkmış olur. Pek çok kişinin nedensiz şekilde zenginleşmesi, devletin elde edecek olduğu vergilerin alınamamasına sebep olur. Rüşvet alma ya da rüşvet verme durumunun egemen olduğu ülkelerde gelir dağılımları bozulur ve fırsat eşitliği ortadan kalkar. Bu durum yeni yatırımların önünü tümüyle keseceğinden gerçek ekonomi oldukça sıkıntılı süreçler yaşar.